bron: www.trouw.nl, 27-05-2006


De bedevaart naar Mekka, de heiligste moslimstad, legt een veel te zware druk op hun jonge schouders. Kinderen horen lekker te spelen en te rennen, zeker in de lente!

Ik ben in Turkije opgegroeid. Toen was het heel bijzonder als een volwassene de verplichte bedevaart naar Mekka had ondernomen. Die persoon werd daarna Haci (uitspraak: hadji) genoemd en werd met extra respect behandeld. Omgekeerd werd van hem (of haar) verwacht dat hij zich bescheiden, wijs, niet-egoïstisch, kalm en zedig gedroeg. Haci worden was het gevolg van een weloverwogen beslissing om een beter mens te worden. Daarbij paste een leven volgens de (strenge) gedragsregels van de islam. De hadj is dus niet zomaar een reis, maar een transformatie van je persoonlijkheid en je gedrag. De meeste Haciaa‚¬a„¢s die ik kende, maakten hun reputatie waar. Ze veranderden.

Zij konden dat ook want door hun hoge leeftijd konden ze relativeren, van hun fouten leren en de inrichting van hun leven verbeteren. Ze hadden daarnaast bewust gekozen zich over te leveren aan de geboden van Allah. Meestal straalden ze ook een voldaan gevoel uit door deze koerswijziging.

Ik kon mijn ogen en oren dan ook niet geloven toen ik laatst op het Jeugdjournaal hoorde dat een groep leerlingen van een islamitische basisschool in Rotterdam op schoolreis naar Mekka ging. Ik had met deze kinderen te doen omdat ze vanaf nu de titel van Haci moeten dragen, met alle verwachtingen die daarbij horen. Want een reis naar Mekka is niet alleen fysiek zwaar voor een kind, het vergt ook mentaal veel.

Aan de kinderen die op Schiphol werden geïnterviewd, kon je dat ook zien. Ze huppelden niet van plezier, maar ze duwden zware karretjes met veel bagage voort en keken serieus in de camera. En ze waren heel zenuwachtig.

Ik denk dat ze zich bewust waren van de verplichtingen die deze reis voor de rest van hun leven met zich meebrengt. Ik ben bang dat de hadj het einde van hun kindertijd betekent. Bij elke stap die ze na de hadj doen, zullen ze erop worden aangesproken en moeten ze het gedrag vertonen dat daarbij hoort.

Wat mij daarnaast raakte, was dat zij in de lente gingen. In een periode dat alle andere kinderen hun vakantie vullen met rennen in bloemenvelden, met voetballen op straat, met zandkastelen bouwen op het strand. Kinderen gaan de zon voelen op hun huid en de wind door hun haar (ik heb te doen met kleine moslimmeisjes met hoofddoek die dit nooit zullen meemaken). Dat is deze moslimkinderen helaas niet gegund. Ze ondergaan in Mekka een zwaar ritueel, dat zelfs voor een volwassene een grote uitdaging is.

Waarom doen hun ouders en de leraren deze kinderen dit aan? Ik heb maar een antwoord. Omdat ze egoïstisch zijn. Omdat ze denken: aa‚¬a„¢als wij dat doen, zijn wij goede moslims en hebben ons plicht voldaanaa‚¬a„¢. Het belang van het kind staat op de tweede plaats. Zouden ze zich ooit afgevraagd hebben of dit goed is voor de ontwikkeling van het kind? Ik ben geen pedagoog maar ik heb mijn twijfels, ook omdat ik me afvraag of religiositeit en spiritualiteit niet samengaan met een bepaalde mate van volwassenheid.

Ik sta open voor mensen die mij ervan kunnen overtuigen dat jonge kinderen spiritueel kunnen zijn, maar ik ben er zelf van overtuigd dat je moet hebben geleden, gelezen, nagedacht om spiritualiteit te ervaren. Mekka is een spirituele ervaring, geen schoolreis.

Allah zou het leuk vinden als kinderen kunnen genieten van alle mooie dingen die hij geschapen heeft, als kinderen bloemen plukken in de lente, zwemmen in de zomerse zee, een ijsje eten in het park.

De islamitische geboden hebben een reden, een betekenis, die stel ik niet ter discussie. Maar kinderen hebben nog niet het vermogen om die tot zich te nemen. Ik nodig strenge moslimouders en -schoolbesturen uit om over de toepassing van de islamitische zuilen door en op kinderen te discussiëren.

Het wordt tijd dat wij, moslims onderling, ons hierin verdiepen. Allah heeft ons het vermogen gegeven na te denken en met elkaar te praten. Niet-moslims hoeven toch niet altijd voor ons te bepalen wat niet goed loopt (of juist wel), welke islamitische regels in deze tijd in het Westen nog toepasbaar zijn of niet meer, welke aspecten van onze religie verdere uitwerking behoeven? Dat kunnen en moeten wij zelf ook! In het belang van onze kinderen.